Çocuklar ile İş ve uğraşı terapileri

e-Posta Yazdır PDF

Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Mezunu ve dört yıldır özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde iş uğraşı dersleri veren Alma Selimoviç gözlem ve deneyimlerini bizimle paylaştı.

İş ve uğraşı terapisi nedir?
Bu terapinin temel amacı; duyu algılamasında farklılık olan zihinsel, bedensel ve psikososyal yetersizliği olan bireylerin bedensel, zihinsel ve psikososyal yetersizliklerinin azaltmak ve olumlu tepki vermelerinin sağlamak, sosyal yaşam içinde bağımsız yaşam becerileri kazandırmak, üretimde aktif rol alabilecek duruma getirmek.

Kimler faydalanıyor?
Hafif derecede mental retardasyonu olanlar, bedensel engelliler (ellerini en az %50 kullanabilen), eğitilebilen dawn sendromlular, otistikler, öğrenme güçlüğü çekenler, DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu) olanlar.

Yaş sınırlaması var mı?
Yaş sınırlaması yok. İhtiyacı olan herkes bu çalışmalardan faydalanabiliyor.

Bu derslerin faydaları neler?
Uğraşı terapilerin tedavi edici etkisi var. Her hangi bir şeyle uğraşmış olmak, ona emek vermiş olmak, bir insanın ruh sağlığı için koruyucu, geliştirici bir etki yapar. Mesela rahatlık duygusu sağlayabilir. Bir çocuk eğer agresifse ilaç tedavisi yanında bir işle uğraştığında rahatlayabilir ve agresifliği azalabilir. DEHB olan çocuklar çok enerjik ve çok aktif oldukları için ister evde ister okulda ciddi sıkıntı çekiyorlar. El sanatları (ahşap boyama, boncuk dizme, resim boyama) DEHB’li çocuklarda sakinleştirici etkiye sahip el uğraşıları.

Ders içeriğinde neler var?
Resim çizme, çizilmiş resimlerin boyanması, sınırlı alanın içinin boyanması, ahşap boyama, boncuk dizme, baskı çalışma, çeşitli süslemeler, kil ve çamur kullanımı, vb.

Dersi nasıl işliyorsunuz?
Dersleri grup şeklinde işliyoruz. Grupları yaş ve zihinsel seviyelerine gören oluşturuyoruz. Bir grubun çocuk sayısı altıyı geçmemeli, verimlilik açısından bu çok önemli. Bir grup oluşturduktan sonra katılan çocukların durumlarına göre bir konsep oluşturuyoruz.
Ruhsal sorunları olan depresyon v.s bu tip öğrencilerle daha rahatlatıcı egzersizler yapıyoruz: ahşap boyama, cam boyama gibi.

Dikkat dağınıklığı olan bir çocuk örneğinde ise;  boyama yaparken, yazı yazarken sıkıntı çekiyor. Yazıları okunaklı değil makro (büyük) yazan çocuklar. Yine yazarken satırları takip edemeyen çocuklar da bu gruba giriyor. Bunlar için yaptığımız ilk çalışma; sınırlı alanları boyama ama bu alanlar diğerlerine göre büyük alanlar seçiyoruz. Mesela kocaman bir elma. Sınırlı alan içini dışına taşmadan boyamayı başardıktan sonra bu tabii birkaç ayımızı alabiliyor daha sonra daha küçük alana geçiyoruz. Alan gittikçe küçülüyor ve bir müddet sonra normal resme geçiyoruz.

El becerilerinde gelişme oluyor mu?
Bu terapiler ile el-göz koordinasyonu, dikkatin bir konuya yoğunlaşması, büyük ve küçük kasların gelişmesine yardımcı olur. Bu alanda en çok kil ve çamurdan faydalanıyoruz. Oyun çamuru da yine kas gelişiminde kullandığımız malzemeler arasında. Mesela ince motor becerisine sahip olmayan bir çocuk düğmesini bile ilikleyemezken kurslarımızda kilden vazo yapar hale gelebiliyor zaman içinde. Tabii bu süreç sadece bu kurslarla değil fizik tedaviyle birlikte yürüyor.

Sosyal uyumlarını etkiliyor mu bu terapi?
Aktiveteler grup içinde yapıldığı için sosyal ilişkileri gelişiyor. İletişimsel bozukluğu olan çocuk kendini daha iyi ifade etmeye başlıyor.

Eğitim süresi ne kadar?
Çocuğun durumuna bağlı. Üç aydan önce hiçbir gelişme görülmüyor. Öğretmenine ve ortama alışması zaman alıyor. Devam ettiği sürece gelişmelerde de devam gözlüyoruz.

Bu eğitimi almak isteyenler nerelere başvurmalılar?
Her rehabilitasyon merkezlerinde iş ve uğraş terapisi mevcut değil. O yüzden çocuklarının ihtiyacı olduğunu düşünen aileler araştırma yapmalı ve yerleri gidip görmeli ve şartları uygun olan merkezlere başvurmalılar.

Kaynak: Dünyabulteni