Engellenenler Platformu

Birgün... O kadar can yakmasına rağmen neden bazı insanlar yaslarına bir son veremez? İroniktir ki yeni bir çalışma, bu durumdan beynin haz merkezinin sorumlu olabileceğini öne sürmektedir.

Çoğu insan sevdiği birinin ölümünün ardından bir kaç hafta, bazen birkaç ay süren yoğun bir yas yaşar ve sonra yavaş yavaş acısı azalmaya başlar. Bununla birlikte az sayıda insan kayıpla yıkıma uğramakta ve normal yaşamlarına dönememektedir. Bu durum psikiyatrlar tarafından komplike yas olarak adlandırılır. Beynin çeşitli bölgelerindeki kan akımını ölçen işlevsel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) çalışmaları, yasın beyinde ağrıyla ilişkili bölgeleri aktive ettiğini göstermektedir. Bununla birilikte beyinde komplike yas döneminde nelerin olup bittiğini gösteren bir çalışma mevcut değildir.

NeuroImage dergisinin ağustos sayısında yayımlanan yeni bir çalışmada Kaliforniya Üniversitesi’nden psikolog Mary-Frances O"Connor’ın öncülüğündeki bir ekip, son 5 yıl içinde meme kanseri nedeniyle annesini ya da kız kardeşini kaybeden 23 kadını incelemiştir. Klinik değerlendirmeye dayanarak kadınlar komplike ve komplike olmayan yas grupları olarak ikiye ayrılmıştır. Kadınlara bir fotoğraf ve bir kelime çiftinden oluşan 60 kart gösterilmiştir. Fotoğraflar kaybettikleri yakınlarının ya da tanımadıkları insanların fotoğraflardır; kelimeler ise yasla bağlantılı (örneğin kanser) kelimeler ya da benzer harfleri içeren ama duygusal açıdan yüksüz (örneğin korse) kelimelerden oluşmaktadır. Kelimeler kaybettikleri yakınlarının imajını daha canlı yaşamalarını sağlamak için kullanılmıştır.

‘KOMPLİKE YAS’ TEDAVİSİ

Beklenileceği üzere deneklere kaybettikleri yakınlarının fotoğrafları ya da yasla ilişkili kelimler gösterildiğinde fMRI’da beyindeki ağrı ile bağlantılı bölgelerde aktivite artışı tespit edilmiştir. Duygusal açıdan yüksüz kelimeler ya da tanımadıkları insanların fotoğrafları gösterildiğinde ise benzer bir aktivite izlenmemektedir. Bu etkili fotoğraflar ve kelimeler komplike yas grubundaki kadınlara gösterildiğinde ise şaşırtıcı bir sonuç elde edilmiştir. Beyindeki ağrıyla ilgili bölgelere ek olarak, beynin haz alma ve ödül davranışı ile ilgili kısımlarından biri olan nukleus akumbenste de aktivasyon olduğu görülmüştür.

O’Conner bu sonucu, komplike yas yaşayan kadınların, kaybettikleri yakınlarının artık hayatta olmadıkları gerçeğine gerekli uyumu sağlayamamalarından kaynaklandığını öne sürmektedir. “İnsanlar birilerine çok bağlandıklarında, aralarındaki bu bağdan haz alırlar ve nukleus akumbensleri aktive olur” demektedir. Komplike yas yaşayan kadınlar sevdikleri yakınlarının kaybını kabullenmekte güçlük yaşamaktadırlar. O"Connor, bu çalışmanın komplike ve komplike olmayan yas tablolarının görüntüleme yöntemleri ile ayırt edilebileceğini gösterdiğini söylemektedir.

Kolombiya Üniversitesi’nde yas ve travma üzerinde çalışan bir psikolog olan George Bonanno bu çalışmanın komplike yasın tedavisine de ışık tutabileceğini, örneğin nukleus akumbens üzerine etki eden ilaçların denenebileceğini söylemektedir. Ancak bu konuda daha pek çok çalışmaya gereksinim olduğunu da vurgulamaktadır.