Engellenenler Platformu

Yeni Sosyal Güvenlik Reformu Kanunu engelli SSK'lılar için radikal bir değişiklik içermese de bazı noktalarda çalışanlar lehine farklılıklar getiriyor.
Özür dereceleri ise uluslararası standartlara göre yeniden belirlendi Engelliler için çalışma Sosyal güvenlik reform kanunu dediğimiz 5510 sayılı Kanunda, SSK'lılar 4/a'h olarak isimlendiriliyor.
Ancak biz okurlarımıza kolaylık olması bakımından bunlan yine SSK'lı olarak anacağız.
Engelli SSK'lıların emeklilik koşullarında 4 ayrı milat var.
5/8/1991 tarihinden önce sigortalı olanlar, 6/8/1991 - 5/8/2003 tarihleri arasmda sigortalı olanlar, 6/8/2003 30/9/2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar ve nihayet 1 Ekim 2008 sonrası sigortalı olanlar, emeklilik açısından farklı şartlara tabiler. Biz öncelikle 1 Ekim 2008 tarihinden önceki dönemlerin emeklilik şartlarını kısaca hatırlayalım.

5/8/1991'den önce sigortalı olan engelliler En az yüzde 40 sakatlığı bulunan engelliler, 5/8/1991 tarihinden önce sigortalı oldularsa, 15 yıl sigortalılık ve 3 bin 600 prim günü ile emekli oluyorlardı. Bunun dışında sakatlık oranına göre herhangi bir kademelendirme söz konusu değildi.
Soru: Sadettin Bey, kardeşim Figen Erol, 24.10.1961 doğumlu. İşe girerek 04.11.1985 tarihinde SSK primi ödeyerek sigortalı oldu. Bu prim ödemesi 2 ay sürdü.
 
01.01.1997 tarihinden itibaren isteğe bağlı olarak primlerini ödüyor. Bu yıl sonunda prim ödeme sayısı 4 bin 320 gün oluyor, yüzde 28 özürlü raporu var.
Bu durumda kendisi ne zaman ve ne şekilde emekli olabilir? Barbaros Erol Cevap: Değerli okurum, kardeşinizin özür oranı yüzde 28 ise, özürlü olarak erken emekli olması mümkün olmaz. Ancak bu oran yüzde 40'ın üzerinde olsaydı, kardeşiniz 1991 yılından önce çalışmaya başladığı ve 15 yıl-3 bin 600 gün şartını da yerine getirdiği için hemen emekli olabilirdi.

6/8/1991 - 5/8/2003 döneminde sigortalı olanlar 6/8/2003 tarihinde yürürlüğe giren sigortalı olanlara emeklilikte kademeli 4958 sayılı Kanunla birlikte, engelliler için emeklilikte yeni bir dönem başladı.
Söz konusu kanun, engellileri derecelerine göre farklı şartlara tabi tuttu ve 6/8/1991 tarihinden sonra bir artış getirdi.

Sigortalı olarak çalışmaya başlamadan önce, en az yüzde 60 oranında özrü bulunanlar 15 yıl sigortalılık ve 3 bin 600 prim günü ile emekli olacaklar. Öte yandan sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlananlardan;

 I. Derece (yüzde 80 ve üzeri) engelli olanlar 15 yıl ve 3 bin 600 prim günü ile,
II. Derece (yüzde 60-79 arası) engelli olanlar 18 yıl ve 4 bin prim günü ile,
III. Derece (yüzde 40-59 arası) engelli olanlar 20 yıl ve 4 bin 400 prim günü ile emekli olabilecekler. Görüldüğü üzere, emeklilikte diğer çalışanlar için gerekli olan belirli bir yaşı doldurma şartı engelliler için unmuyor. Engelliler, sadece sigortalılık süresi (çalışmaya ilk başlanılan tarih ile emeklilik arasında geçen sürenin tamamı) ve prim günü şartlarım yerine getirerek emekli olabiliyor.
Reform, engelli SSK'lıları da sevindirdi! Gelelim Sosyal Güvenlik Reformu sonrasında engelli SSK'lıların (4/a'lılar) emeklilik koşullarına. Şıınu hemen belirte lim ki, reform kanunu, engelli SSK'lılar için çok radikal bir değişiklik içermiyor. Ancak kimi noktalarda çalışanlar lehine farklılıklar da mevcut. Örneğin reform kanununda özür dereceleri, uluslararası standartlar da göz ömime aknarak yeniden belirtendi. Daha önce, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'ndaki sınıflandırma esas alınıyordu.
Yeni sistemde ise özür dereceleri, engelliler lehine yumuşatıldı. Reform kanununa göre yüzde 80 yerine yüzde 60 ve üzeri özürlüler I. derece, yüzde 60 yerine yüzde 50-59 arası D. derece ve yüzde 4049 arası İÜ. derece olarak değerlendiriliyor. Öte yandan emeklilik koşullanndan olan sigortalılık süresi de yine engelliler lehine düşürüldü. Yeni dönemde engellilerin emeklilik şartları;

Doğuştan veya çalışmaya başlamadan önce yüzde 60 ve üzeri özrü olanlar 15 yıl ve 3 bin 700 prim günü (daha önce 3 bin 600 idi) ile,
Özür derecesi yüzde 50-59 arası olanlar 20 yıl ve 4 bin 400 gün yerine 16 yıl ve 3 bin 700 prim günü ile,
Özür derecesi yüzde 40-49 arası olanlar da yine 20 yıl ve 4 bin 400 gün yerine 18 yıl ve 4 bin 100 prim günü ile emekli olabilecekler.

Bu arada, birinci maddede belirtilen 3 bin 700 prim günü, 3 bin 960 güne çıkıncaya kadar bundan sonraki her yıl 100 gün artmlarak; ikinci maddede yer alan 3 bin 700 gün 4 bin 320 güne çıkıncaya kadar bundan sonraki her yıl 100 gün artmlarak; üçüncü maddedeki 4 bin 100 gün ise 4 bin 680 güne çıkıncaya kadar yine her yıl 100 gün artırılacak.

ESKİ SSK'LIYA 4 YILA KADAR EMEKLİLİK
 
I Ekim itibariyle engelli SSK'lılar için getirilen yeni kolaylıklardan, bu tarihten önce çalışmaya başlamış olanlar da yararlanabilecek.
Böylece yerine göre engelli kardeşlerimizin emeklilik tarihi 2 yıldan 4 yıfa kadar kısalmış olacak. Bu imkandan da şu ana kadar pek çok engelli kardeşimiz haberdar değildi.

MÜRACAATLAR SGK'YA
 
I Ekim öncesindeki uygulamada engelliler, erken emeklilik şartlarından yararlanabilmek için vergi indirim belgesi alıyorlardı. Bu belge için öncelikle çalıştıkları işyerinden, orada çalıştıklarına dair bir belge alıp, bu belge ile defterdarlık, vergi dairesi ya da mal müdürlüklerine başvuruyorlardı. Bu makamlarda engelliyi sağlık kurumlarına yönlendiriyorlar ve aldığı rapora göre vergi indirim belgesi veriyorlardı.

Engelliler de bu belgeyi SSK'ya vererek erken emeklilik hakkı kazanıyorlardı.
1 Ekimle birlikte engellilerin, erken emeklilik hakkından yararlanmak için vergi indirim belgesine ihtiyaçları kalmadı. Bundan sonra süreç şöyle işleyecek: • Sigortalılar, SGK'ya özürlü raporu için başvuracak.

• SGK, sigortalıyı anlaşmalı sağlık kurumlarına sevkedecek.
• Sigortalı, buralardan aldığı özür derecesini gösteren raporu SGK'ya verecek ve böylece erken emeklilik hakkı kazanmış olacak.

Bugün: Sadettin ORHAN